Si John Dave B. Pacheco ay isang direktor, manunulat at manananghal-tula mula sa General Santos City. Isang Tagakaulo mula sa Malungon, Sarangani Province. Ang kaniyang mga gawang tula at sanaysay ay nailimbag sa Cotabato Literary Journal, International Human Rights Art Movement, Kalazine UP, Nagkahiusang Magsusulat sa Cagayan de Oro (NAGMAC) at iba pa. Dati siyang pangulo ng Samahan ng mga Mag-aaral sa AB Filipino (SABFIL), Departmento ng Filipino at editor-in-chief ng Pingkian, ang opisyal na publikasyon ng College of Social Sciences and Humanities sa Mindanao State University Lungsod Heneral Santos.
Car Cleaner
sa kalakhang Maynila
Ang sabi ng kapwa ko Bisaya na drayber ng Grab, Kailangan mong magbigay ng kahit anong madukot na barya Kapag nalinisan na nila ang windshield ng sasakyan. Walang pinipiling edad ang feather duster: Bata, dalaga, nanay na may kargang musmos, at kahit matanda. Kesa gumastos ka ng libo-libo sa salamin o car door Na hahampasin nila ng kung anong matigas na bagay Kung hindi ka magbibigay ng kahit magkano. Mabilis silang tumakbo at makipagpatintero sa mga sasakyan. Hindi mo maiiwan ang kotse sa kahabaan ng trapik. Pantawid gutom nilang tumawid sa mga kalsada at maglinis, Pero sabi mo, mas mainam na ang ganoon kesa manlimos. Ang importante, wala ka nang nakikitang pamilyar na mukha tuwing trapik. Walang pinagkaiba ang bihis ng bituka ng Maynila sa mga nagdaang panahon, Nagkatalo lang sa tinahak na daan at pagkakataon: May ibang lumalanghap pa rin ng usok, Ang iba’y lumalanghap na ng aircon.
Ang Dahilan ng Batang Maranao at Ilonggong Magkalaro sa Pagkapadpad sa Binondo
kasama si Dawn
sa batang Maranao
1. Galing kami sa pyesta sa Pangasinan
2. Tas naabutan kami ng lockdown
3. Umalis kasi kami noong 2017 sa Marawi
4. Sinabi sa amin pagkatapos ng paglift-up ng travel ban,
may 1 million kami na makuha sa bahay at lupa namin
na nasira ng giyera sa ground zero
5. Kaya habang gahintay kami na makauwi, dito nalang kami
nagabenta ng iba-ibang gamit
6. Dito na rin ako naga-aral, pero babalik kami
sa batang Ilonggo
1. Halin man kami sa Iloilo pero nag-punta si Papa dito
2. Gisama niya ako
3. Kasi may kakita siya na babae
4. Akala ko magbakasyon lang ako dito
5. Pero dito na pala kami magtira
6. Wala na akong contact ni Mama ko sa Iloilo. Kaya
kapag makaipon ako ng pambili ng cellphone, hanapin ko
siya sa Facebook. Atsaka baka ginahanap niya na din ako.
Nahidlaw na man ko kay Mama ko
sa aking tanong
bakit mas malungkot ang mapadpad sa mga kuwento ng Maynila
kaysa masanay na gawing tahanan
ang mga lugar na sinanay kang manatili sa pangungulila?
Seaside
Tinanong mo ako habang nakaupo tayo sa kahabaan ng sementong barikadang humihiwalay sa lupa at lagaslas ng mga hampas ng baybay, tanaw ang sinaunang anito sa pusod ng dagat na kapag sumasabog ang liwanag sa salamin ng langit ay lantad ang kaniyang lawas sa atin. “Kailan ka uuwi?” Wala kang nakuhang sagot sa pagbuo ng mga alon sa iyong noo kundi bangka sa aking mga labi. Ilang beses pa lang ako rito sa Maynila. Ang pananatili ko ay parang yapak na sa bukas o makalawa, mawawala’t lalayag nang muli ang aking kaluluwa pauwi sa aking tahanan—sa Diangas at hihintayin kita doon sa aking mga yakap- yakap na panaginip— sa dulo ng dagat sa Silangan Kung saan umaahon ang araw.
Ang aking buhay: kanlungan sa kulungan. Ang tainga ko ay nakaniig sa labi ng radyo. Nakikinig sa hindi nagtitipid na bunganga ng mga komentaristang naghahatid ng mga ulo ng balita sa sangmagdamagang takbo ng panahon sa riles ng mga kagila-gilalas na pangyayari ng lungsod. Ngunit sa isang tao ako lubos nahumaling sa radyong ito na nagsasapelikula ng mga paslit na inip at mga kirot ng guniguni. Pinagmamasdan ang mga katawang lupa ko noon pa na bahagi ng pagbangon at iba pang mga naibulsang pagkamangha at paglaho, sa pag-ibig, buhay, pakikibaka, landasin na walang hihigit, sasapat. Nang minsan ay hindi ko naiwasang kiligin at napaso ang dila sa bagong saing na mais dahil sa pagpapalitan ng matatamis na linya ng magkasintahan tuwing ala una y media sa sinusubaybayan kong drama kasabay ang huntahan ng mga kundiman mula sa wayang ng paligid. Doon ay sinasayaw ako sa isipan ng magkayakap na asawang nadako sa Cotabato. Araw-araw kong pinagsisisihan ang pagpili ng unang pag-ibig, kaysa pangarap na landasin. Sinuka ko lahat. Ito marahil ay tawag ng sariling silindro ng anino sa pagsusunog ng sariling balat sa balat ng kinahihindikang pag-ibig. Akala ko ay ganoon ang pag-ibig: niyebe ang magpapayakap ng dalawang nilalamig na puso ayon sa k-drama. Mali. Lamig ang gagawa ng siwang sa puso. Pag-ibig na tulad ng sanaysay na sinasalaysay ang mga danas sa pagsulat habang nandiyan ang kalungkutang nakasubaybay, kung paano mo isinisulat gamit ang kutsilyo ang mga kalungkutan sa iyong balat, tagos sa kaluluwa, walang hihigit, sasapat. Hindi ko tarok kung nakalaya ba ako sa sumpa sa ganitong tinatawag na pagdahop sa pag-iisang dibdib ko sa sundalo. Alam kong nagsusunog siya ng bangkay. Ngunit baka kaisa rin niya ako sa sumpa ng kaniyang mga paa na nagsisilid ng kamay ng mga nakikibaka sa hungkag na kahon at nagbubusal ng mga tambol ng paglaban. Akala ko ang pag-ibig sa isang alagad ay paghapon ng sarili sa katahimikan ganoon pala ang isang pagpapahirap ng sarili sa putok at himutok ng ‘di mahagilap na panlilinlang. Mali ang akala ko: may wakas ang pag-ibig. Hindi lang sa sarili. Walang hihigit, sasapat. Hanggang dito na lamang. Maraming salamat sa pagbasa ng aking kwento. Lubos na gumagalang, Delia