Aton ang Kalibutan Pagkatapos sang Engkwentro

Liwat naton nga ginlatas ang banas pauli
sa balay kaangay sang isa ka hapon
nga tuman ang aton kalipay kag paghandum
sa mga masunod. Yara pa gihapon sa mga dahon
sang kogon ang mga tinulo sang dugo halin
sa mga nagpalagyo.
Ginahaklo pa naton sa gihapon ang amyon
sang pulbura nga nagapahumot sa mga tingga
nga nagpanglugayawan sa aton lagwerta. 
Kaangay sadtong mga tinalikdan nga hapon

ginpaminsar naton ang mga lupok nga abi ko
ato pa sa unhan, tubtob nga gintultol na sini
ang aton sityo. Kag gilayon ang aton puluy-an.
Udtong adlaw ato,
samtang nagahigda kita sa aton salog nga kawayan
agud magpahuway bag-o liwat nga magsulay sa initan
sa aton ginatalauma.
Nanuktok sa aton bintana ang mga tingga,
matinggas ang lagting sang mga basiyo
nga ang lanton nagapadula sang katuyo.

Wala na kita makabangon sang nagsulod
ang mga armado nga daw sa nagadayaw
sa aton mapainubuson nga puluy-an.
Naglaaw sila sa bintana kag liwat-liwat nga ginpakanta
ang ila mga armas samtang yara kita nagahapa sa ila tiilan. 
Amo na gali ini subong ang harana,
yara na sa sulod sang puluy-an ang nagapangaluyag
agud iamba sa aton luyo ang himno sang kalinong. 

Lumabay lang nga daw aso ang mga tingga, ang mga tikang
sang mga nagadalagan, sang mga ginalaot, sang mga nagalaot,
sang iban naton nga mga kaingud. 
Kita, kaangay sa daw bag-ong bugtaw, nagbangon
 kag nagsunod sa mga tikang sang mga nagpadulhog sa banwa. 

Subong, pila na ka adlaw ang nagligad
kag amo pa lang nga natugutan nga bisitahon ang aton puluy-an.
Mas mabugnaw na subong ang aton balay, madamo na sang mga
magagmay nga mga bintana, bisan sa diin na lang nagaagi
ang dupoy-dupoy sang hangin. Daw sa kinaon sang anay
ang mga haligi nga may mga sipyak sang mga tingga,
may mga nalubong pa, palatandaan sang aton mga bisita. 
Apang ang siling gani nila nga kon may ginbilin ang bisita,
liwat-liwat ini nga magabalik.

Subong yari kita nagalubong sang mga nasamad
mga manok, pato, bibi, ido, kuring, maya, kag mga saya-saya.
Sa haron, sakaon ko ining ginatangla ko nga layon sang kawayan,
gapason ang mga gulang, ibilin ang mga bungol,
gamaon ang mga tindugon nga pusog. 
Agud liwat nga pasaron ang nagahilay nga haligi sining puluy-an.

Pagkatapos sang engkwentro, aton ang kalibutan. 
Liwat naton nga pasaron ang aton mga handum
ang aton mapainubuson nga puluy-an,
apang husto lang nga indi tuman ang aton paghinulsol
kon liwat naman kita bisitahon sang aton mga kaabyanan. 
Pagkatapos sining ila pagkamustahanay kag sinautay
sa ritmo sang tagring sang tingga, aton na liwat ang kalibutan.
Liwat naton nga pasaron. Liwat-liwat naton nga pasaron. 
Apang kaangay sang sirum kag kahapunanon,
husto lang kita nga maghulat sa ila pagbalik, kag liwat nga paglakat.

Kon ano ang Kalinong

Nag-istorya kita samtang nagaduyo sa evacuation center
apat ka adlaw matapos ang engkwentro, sang wala na
kita sing himuon magluwas lamang sa magtulok
sa mga nawong nga masami naton masumalang sa lugar 
nga aton ginapalagyohan.

Wala sa bungog ko ikaw nga ginpamangkot
“Ano gid bala ang kalinong?” siling ko.
“Ambot,” ang malip-ot mo nga sabat. Apang
bag-o pa ako nakatikab, nagsugpon ka. 
“Siguro ang kalinong, isa ka suba, padayon nga naga-ilig,
wala sing kurba kag dalagko nga bato ang mahimo
makapugong sa pag-ilig sini. Tayuyon ini
nga nagapadulong sa kon diin man ini magadungka nga kalalawran.
Daw angay man ina siguro sang kawayan sa ubos sang aton balay,
padayon nga ginalab-ot ang langit, kag wala sing hangin
ang mahimo makapatumba sini.”

Nadumduman ko ang kahaponanon nga upod kita 
nga nagdulhog sa banwa. Ilahas pa sadto sa aton ang inaway.
Nagapanihol ka samtang ginahapulas ang mga dahon
sang mag madre de cacao sa kilid sang tubuhan. 
Sa tion sang disyembre nagakalingaw ka sa pagpamuksi
sang mga bilaho sang tubo agud aton himuon nga ikog sa kwitis
sa kaagahon sang bag-ong tuig.

Amo ato ang sigabong nga nagapahalipay sa aton,
nagadali kita sa masami sa pag-abot sang bag-ong tuig
agud liwat naman kita makapamati sa lagabong sang mga palupok, 
sa mga firework sa syudad nga aton makita sa mga giha
sang linayon nga mga kawayan. Amo ato ang gahud nga aton
ginakalangkagan. Ang gahod nga nagapalayo kuno sa aton sa de malas,
nagatabog sa mga yawa, kag mga malain sing buot.

Apang sa mga panahon nga indi lang sa bag-ong tuig ang linupok,
nga ang lupok na mismo ang patimaan sang de malas, sang yawa,
sing mga malain sang buot, yari kita sa sulod sang balay, sirado ang bintana,
wala sang giha nga aton ginapabilin ng bukas, wala kita nagali-li.
Wala kita nagakalangkag. 

Sang ginpamangkot ko ikaw, luyag ko lang hibaluon,
kon bala, ang pagpakahulugan mo sa kalinong
amo man sa gihapon,
sa pihak sang kagalong nga nagapangabuhi na upod sa aton.

May Ilahas nga Pispis sa Amon Ugsaran

May ilahas nga pispis sa amon ugsaran
mas magamay sang sa tamsi
nga nagapa-iplik sa mga sanga sang kahoy

mas mapagsik sangsa saya-saya
nga wala nagapahimuyong sa mga sanga
sang madre de cacao samtang nagapanuka
sang mga magagmay nga insekto sa iya palibot

mas ginakangidlisan ang dagway
sangsa kiyaw, nga ang siling, puno sang ulod
ang lawas. Ini, wala kuno sang ulod. 
apang mahimo nga balayan sang ulod
ang mga unod nga iya sini mahugpaan. 

Mas kululbaan sangsa mga talimbabatang
nga ang siling sang mga tigulang,
ang ila pagpanglugayaw ang nagapatimaan
nga malapit na ang ulan, kaangay man
sang kukok nga ang tingog ang patimaan
sang paglinagatik sang ulan.

Mas makahalalit sangsa mga maya
nga nagautis sa amon mga tanom nga humay
nga balik-balik nga nagasigpot
sang mga pinasi sa amon mga alanihon
kag matalupangdan na lamang kon wala na sing bili. 

Kag indi kaangay sang dapay
nga makahibalo magpili sang iya ginadagit,
nga ang iya mapintas nga mga kuko
ang makahibalo sang dagway sang mga piso
sangsa mga talin nga manok,
ining ilahas nga pispis ang wala sing pili
sa tion nga ini ang maglupad sa imo ugsaran
kag magtibusok agud dagiton ang bisan sin-o
nga magpatunga sa iya banas. 

Tuman ka ilahas sining pispis,
indi makalilingaw ang huni sini,
kundi isa ka tagring nga nagasinda
sa buhi nga nagapangabuhi sang linong
sa ila ugsaran.

Agua De Mayo

Nagtubod ang kalangitan nga abo
naghaplak sa nagabagtik nga litik sang duta
ginsuyop, ginhigop sang nagapanagitlon
ba-il nga gina-uhaw.

Naglagtik, nag-agsik sa nagabaga-baga nga bato.
Nag-aso, nagbugnaw, nabanhaw
ang kayami nga nagapamukaw
sa mga sapat-sapat nga nagapanago sa iya buho.

Naghawan ang kalangitan,
naghupa ang nagadaba-daba nga kainit;
nabanhaw ang urok sang mga paka
nga nagapaliwa-liwa sa talamnan.

Nagdu-aw na ang nahauna nga ulan sang Mayo.
Nag-ilig na sa mga dahon ang mapagros nga tinulo
kag nadagdag sa kinahon sang humayan.
Buas, magabaliskad ang mga ba-il

kag magatubo ang bulong sang mga gutom.
     
     

Panghayhay Lamang

Panghayhay ang sabat
sang maluya nga mamumugon
samtang nagahawá-hawá ang pagginhawa
agud ang agalon makakaon.

Panghayhay ang pagbato
sa mga pasalig sang agalon
nga matam-is pa sa duga
sang ginapas-an nga tubo.

Panghayhay ang balos
sa nagarinagu-ok nga tiyan
samtang ginabayaw ang garab
pakadto sa anihan.