Ang tanging pagkakamali mo ay tingin mo masasaktan mo ako
sa wikang hindi ko inaangkin.
Makikilala mo rin ang titik nito kung pumasok ka man lang sa tahanan kong nasusunog. Makinig
ka: walang nagsasabi na ito
ay paninilab. Alam mo ba ang pakiramdam na magsimula ng apoy
at pagkatapos ay maging ito? Akala ko rin.
Sana pinagmumultuhan na ito. Parang nalilimutan ko na rin
kung paano maglakad. Nagbibilang ako: kaunti lang ang araw natin. Alam niyo naman ito:
isang paa
tapos ang kabila, at kapag ako’y tumanda:
isang paa tapos ang kabila, hawak ang kamay sa
nabubulok na kamay. Sumasayaw na ako muli. Tendu rito sa baldosang ito. Tendu roon sa
baldosang iyon.
Tendu tulad ng punas. Sukat ng kuwarto gamit ang katawan.
Iniiwan kong bukas ang bintana para sa mga aswang, sa kanilang dila, pakpak, at uhaw—
pag-ibig sa bangkay na hindi namamatay. Tumayo ka sa may puno ng rambutan
at makikita mo ang katawan kong dalawang-katlo; kada umaga magigising ka bilang araw
at ako’y lunod muli sa apoy. Masdan mo nga kung anong ginawa mo,
umaapaw pa rin ang usok dito. Naglakad ako at nagbilang:
hindi ko alam kung ano ba dapat ang titingnan ko. Sarado na ang mga tindahan; limang minuto
akong nag-abang ng jeep
na hindi na darating. Kita ko si Choco sa tabi ko hanggang siya rin ay pumanaw
sa idlip. Minsan,
masyadong mahigpit ang kapit ng aso ko
at iniisip ko na hindi ako
ako kundi isang ibon
o ipis sa bibig pagkatapos ng habol.
Gutay-gutay at buhat sa dila
bilang regalo, bilang Tingnan niyo po,
ginawa ko ito para sa inyo. Ano bang kailangan kong pansinin dito?
Kung gaano kahaba
na ang damo, kung gaano kakapal ang mga puno
ngayo’y walang dumadaan? Kung gaano kaingay pa rin ang mundo
kapag ang hukag ay ang nagbibigay laman? Kapag sumasayaw ako,
ako ay ang Adarna ni Stravinsky. Nakasakay ako ng lobo sa gubat.
Ang sayaw na ito ay digmaan. Kamay mo sa akin
sa bawat arabesque,
sa bawat pas de deux. Kumurap ka
at sa isang idlip:
muling tumatayo ang higaan hanggang bubong. Muli at muli ako’y napangiwi
dahil wala kang sugat na maibibigay sa akin na hindi ko na naibigay sa sarili. Ang tingin mo
ang unang pagkakamali:
kung gusto mo akong silaban, hanapin mo ako
sa dupong. Harapin mo ako sa abo. Hawakan mo ako, kamay sa
bulok na kamay.
Huwag mong kalimutan na ang bahay na ito ay tahanan ko.
Diniin ko ang aking paa sa lupa. Alalahanin mo ako
habang inaalala kita. Matumba man ang isang paa at pagkatapos ang buong
katawan, alam mong madali lang akong hanapin. Idiniin ko ang tainga ko
hanggang marinig nito ang tagong ugong,
ang ungol ng tiyan ng lupa. Hinahanap mo ba ako? Akalain mo
na sa tagal ko na rito,
magiging mas magaling na ako. Waltz sa kamay ng
multo, sa kamay ng kamay na walang makapitan. Masdan mo man
ang salamin at ito’y mananatiling malinaw pa rin:
Ikaw.
Pagkatapos ng lahat na ito ikaw pa rin iyan. Parang laging masyadong maliit ang bahay na ito
para sa katawan na ito. Parang laging masyadong malaki ang katawan na ito para sa puso
na ito. Hindi sa hindi ko sinusubok lumayas. Hindi ko kaya. Kita ko
ang puno ng rambutan at ang aso ko at ang bintana at
ang rambutan. Firebird at ang kaniyang prutas;
ang kaniyang magpakailanmang prutas. Tumatanda si Choco, bumabata, depende
kung naalala ko pa kung ilang oras na ang nakalipas. Nakikinig
ka ba: walang nagsasabing nakita ka nilang magpa-apoy sa sarili mo. Ako ay
sumasayaw. Baka sakaling makita mo ako. Baka sakaling wala itong kahulugan
sa iyo. Sa tingin mo ba ako’y nakirot? Ako rin
ay tumangis sa nakaraang prosa. Ang katawan na ito ay tutubo at mamumukadkad
sa dumi. Tumayo ka sa ilalim ng rambutan at tingnan kung paano bumubulaklak
ang kanilang mukha, ang kanilang mukha takip ang tamis,
nang walang hanggan.
Ako ay kawalan hanggang ako ay nariyan.
Ako ay nasa lahat ng lugar sa lahat ng oras. Ako ang apoy, ang lupa,
at ang saksi. Ay, mundo,
sasabihan mo ba ako kung ako rin ay nagbago na para sa iyo?
Kung ang lahat ay maaari pa ring umiral, may susunod pa ba rito at
hindi pa rin ako maaaring matunaw?